Jak przebiega ekstradycja?

Ekstradycja to zespół działań, mających na celu kontrolowane wydalenie danej osoby z terenu jednego kraju i przekazanie go władzom drugiego. Przepisy, które to regulują, bazują na założeniu, że odbywa się to między krajami, które mają umowę o obustronnej współpracy.

Podmiotem, który występuje z wnioskiem o ekstradycję, może być państwo, które chce uczynić użytek ze swojej jurysdykcji karnej, oraz państwo, które już prawomocnie osądziło sprawcę – w wypadku wniosku o wydanie w celu wykonania kary. Takich uprawnień nie mają żadne organy państwowe, instytucje ani organizacje. Osobą, która domyślnie podlega ekstradycji, jest obywatel państwa, które o nią wnioskuje.

Konstytucja RP przewiduje ogólny zakaz wydawania własnych obywateli, ale są jednak pewne odstępstwa. Możliwość taka musi wynikać z ratyfikowanej przez RP umowy międzynarodowej lub ustawy wykonującej akt prawa stanowionego przez organizację międzynarodową. Wydanie obywatela polskiego jest dopuszczalne m.in. wówczas, kiedy z żądaniem zwracają się władze państwa będącego (wraz z Polską) stroną umowy o Europejskim Nakazie Aresztowania. Co więcej, ograniczenia co do zastosowania ekstradycji nie obowiązują, gdy wnioskuje o nią sądowy organ międzynarodowy powołany na podstawie ratyfikowanej przez państwo umowy międzynarodowej (np. Międzynarodowy Trybunał Karny) w związku ze zbrodnią ludobójstwa, zbrodnią przeciwko ludzkości, zbrodnią wojenną lub zbrodnią agresji, które są objęte jurysdykcją tego organu.

Jakie są podstawy do przeprowadzenia ekstradycji?

Do najważniejszych przesłanek umożliwiających przeprowadzenie ekstradycji należą:

•     reguła podwójnej karalności – czyn, który jest podstawą do ekstradycji, musi być uznawany prawnie za przestępstwo zarówno w kraju jego aktualnego pobytu, jak i w jego kraju ojczystym

•     reguła specjalności – gwarantuje skazanemu, że celem ekstradycji jest proces w sprawie ściśle określonych przestępstw

•     ograniczenie w zakresie przeprowadzenia ekstradycji – osoba, która ubiegała się i otrzymała azyl w państwie, w którym aktualnie przebywa, może liczyć na zaniechanie procesu ekstradycji.

W jaki sposób przebiega proces ekstradycji?

Odmiennie niż wykonanie Europejskiego Nakazu Aresztowania w przedmiocie, który orzeka sąd.

Klasyczne postępowanie ekstradycyjne składa się z kilku etapów. Etap pierwszy to postępowanie toczące się przed prokuratorem. W sytuacji, kiedy obce państwo występuje z oficjalnym wnioskiem o rozpoczęcie procedury ekstradycyjnej, prokurator jest zobowiązany przeprowadzić stosowne przesłuchanie oraz zabezpieczyć dowody. Na podstawie wyników przeprowadzonych czynności, prokurator przygotowuje pozytywny lub negatywny wniosek o wydanie przez Sąd postanowienia co do dopuszczalności ekstradycji. Drugi etap to postępowanie toczące się przed sądem. Tutaj ścigany ma zagwarantowane prawo do udziału w posiedzeniu oraz prawo do wyrażenia swojego stanowiska. Na tym etapie dobry adwokat pomoże przedstawić przyczyny braku zgody na przekazanie na terytorium macierzystego kraju. Następnie Sąd, po wydaniu prawomocnego postanowienia w tym przedmiocie, przekazuje je Ministrowi Sprawiedliwości, do którego należy podjęcie ostatecznej decyzji o ekstradycji. Jednak stwierdzenie przez Sąd niedopuszczalności ekstradycji jest wiążące, co oznacza, że wydanie nie może nastąpić. Organy władz państwa obcego otrzymują informację o decyzji końcowej. Profesjonalnego wsparcia osobom objętym ekstradycją może udzielić Kancelaria Adwokacka Agnieszki Moszczyńskiej. Pani adwokat dopilnuje, aby postępowanie ekstradycyjne przebiegało z poszanowaniem przepisów i praw osoby, której dotyczy wniosek o ekstradycję.